Category Archives: Gaidhlig na h-Alba

Seann leabhar-gnothaichean a’ Chomuinn

Seo seann leabhar-gnothaichean a bh’aig a’ Chomunn (às an naoineamh linn deug), agus chaidh air chaill e fad còrr is ceud bhliadhna.

Riaghailtean a’ Chomuinn 1830

Tha an leabhar ann an Alba a-nis, agus mios no dha air àis chuala sinn mu dheidhinn bhon teaglach aig a bheil. Abair lorg mhìorbhaileach! Chaidh an leabhar a sgriobadh anns a’  Ghàidhlig agus a’ Bheurla, agus aig an àm sin bha rùnaire Gàidhlig (Domhnall MacMhuirich) agus rùnaire Beurla (Seumas Logan) aig a’ Chomunn. Tha aon riaghailtean deug anns a’ leabhar (riaghal a-aon [sic]: ‘Nach bi duine air bith a mheas iumchuidh mar Chompach mur bheil e air chomas da chaint Ghaëlach a labhairt’) agus gnothaichean a rinn an Comunn eadar 1830 agus 1836. A-rèir coltais, chruinneachadh ballrachd a’ Chomuinn (fir a-mhàin agus mar s’abhaist mu seachnar no ochdnar dhiubh) mu aon turus gach mios anns an Taigh-Chofaidh Bhreatannach (ionad ainmeil Albannaich ann an Lunnainn aig an àm sin) anns an Sràid Cockspur. An sin leugh iad paipearan, gabh iad snaoisein, labhairt iad mu leabraichean air cuspairean Gàidhealach, sheinn iad òrain a rinn iad fèin, agus bha dinnear bhliadhnail aca (mar chomharrachd  tadhal a rinn Righ Seoras IV air an Dùn Eideann 1822!).

a’ chiad duilleag an leabhair

 

Seo uaigh aig an Urramach dotair Donnchadh MacDhonnchaidh (m.1765-1825) san cladh Eaglais nan Naoimh Uile, Fulham. B’e Donnchadh MacDhonnchaidh (còmhla ri Dòmhnall MacMhuirich) a stèidhich an Commun Gàidhlig Lunnainn a-rithist 1808 agus chur e air chois cuideachd eaglais Gàidhlig 1809 faisg air Westminster Abbey (sràid Dartmouth). B’e tidsear a bh’ann ann an Cinn a’ Ghiùthsaich 1786-1792 agus bha e na thidsear pearsonta aig Raghnall Seoras Dòmhnallach Clann Raghnall  agus a bhraithrean 1799-m.1804. As dèidh caochlaidh MacDhonnchaidh, phòs a bhanntrach (Mòr) an dotair Raibeart Armstrong (1788-1867). Dh’fhoillsich Raibeart Armstrong a’ chiad faclair làn Gàidhlig 1827 agus bha e na ‘Gaelic Lexicographer-in-ordinary’ aig Righ Sèoras IV.

uaigh aig Urramach Donnchadh MacDhonnchaidh

 

Leabhar ùr le Iain Moireach – Litreacheas na Tire: Oran, Bardachd is Sgeul

(£18.99, Whittles Publishing, Dunbeath, Gallaibh, Alba: dulleag larach-lin an seo)

(S’e Iain Moireach sgriobhadair an leabhar ainmeil ‘A leughadh an dealbh-tìre Gàidhlig).’

Tha cuspair an leabhar seo (aig a bheil 65 dealbhan) aiteachan Gàidhealtachd na h-Alba mar suidheachaidhean òrain, bàrdachd agus sgeuleachdan agus ceanglaichean eadar fionnsgeòil traidiseanta Gàidhlig agus sgriobhaidean as uire

A new book from John Murray – Literature of the Gaelic Landscape: Song, Poem and Tale

(£18.99, Whittles Publishing, Dunbeath, Caithness, Scotland: web page here)

(John Murray is the author of the well-known book ‘Reading the Gaelic Landscape’)

The theme of the book (which has 65 photographs) is where songs, poems and stories have been set in the landscape of the Scottish Highlands and the connections between traditional Gaelic legend and more contemporary writing.